દરિયામાં કેમિકલ? ટાટા કેમિકલ્સ સામે GPCB ની લાલ આંખ

દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના મીઠાપુરમાં કાર્યરત જાણીતી કંપની ટાટા કેમિકલ્સ લિમિટેડ (Tata Chemicals Ltd) દ્વારા ફેલાવવામાં આવતા કથિત પ્રદૂષણનો મુદ્દો હાલ ભારે ચર્ચામાં છે. સ્થાનિક લોકો અને પર્યાવરણ પ્રેમીઓની સતત રજૂઆતો બાદ ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) દ્વારા આ મામલે કડક વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે અને કંપની સામે કાર્યવાહીના આદેશો આપવામાં આવ્યા છે.

મુખ્ય વિવાદ અને આરોપો
સ્થાનિક મીડિયા અને જનતા દ્વારા કરવામાં આવેલા આક્ષેપો અનુસાર, મીઠાપુર ખાતે આવેલા કંપનીના વિશાળ પ્લાન્ટમાંથી નીકળતું કેમિકલયુક્ત ગંદું પાણી અથવા સ્લરી (કાદવ) દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ તેમજ આસપાસની ખેતીલાયક જમીનને ભારે નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે.

• દરિયાઈ પ્રદૂષણ: આસપાસના દરિયા કિનારે પાણીનો રંગ બદલાયો હોવાનું અને પ્રદૂષણના કારણે જળચર જીવોના અસ્તિત્વ સામે જોખમ ઊભું થયું હોવાની ફરિયાદો ઉઠી હતી. 
• જમીન અને પાણીની ખારાશ: નજીકના ગામો (જેમ કે પાડલી, લાલસિંગપુર વગેરે) ના ખેડૂતો અગાઉ પણ આક્ષેપ કરી ચૂક્યા છે કે ખુલ્લી નાળાઓ અને ક્યારાઓમાંથી કેમિકલયુક્ત પાણી જમીનમાં ઉતરવાના કારણે બોરવેલ અને કૂવાના પાણી ખારા થઈ ગયા છે.

તંત્ર દ્વારા લેવાયેલા કડક પગલાં
જનઆક્રોશ અને મીડિયા રિપોર્ટ્સને ધ્યાનમાં રાખીને વહીવટી તંત્ર અને GPCB એ આ મામલે લાલ આંખ કરી છે:

1. તપાસ સમિતિની રચના: સમગ્ર મામલાની તટસ્થ અને ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવા માટે પ્રાંત અધિકારીના નેતૃત્વમાં એક વિશેષ તપાસ ટીમ બનાવવામાં આવી છે.
2. GPCB ના કડક આદેશો: પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડે કંપનીને પર્યાવરણીય નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરવાની તાકીદ કરી છે અને બેદરકારી બદલ કડક કાર્યવાહીની ચીમકી આપી છે.

જનતામાં આક્રોશ
આ મામલે સ્થાનિક લેવલે વિરોધ પ્રદર્શન પણ જોવા મળ્યા છે. હાલમાં જ પ્રદૂષણના વિરોધમાં અને ન્યાયની માંગ સાથે એક વૃદ્ધ વ્યક્તિ દ્વારા આમરણ અનશન પર બેસવાની ઘટના પણ સામે આવી હતી, જેનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયામાં ખૂબ વાયરલ થયો હતો.

કંપનીનો પક્ષ
જોકે, ટાટા કેમિકલ્સ દ્વારા અવારનવાર દાવો કરવામાં આવે છે કે તેઓ પર્યાવરણની જાળવણી માટે અને સીએસઆર (CSR) પ્રવૃત્તિઓ અંતર્ગત દરિયાઈ જીવોના સંરક્ષણ માટે 'ધરતી કો અર્પણ' જેવા પ્રોજેક્ટ્સ ચલાવી રહ્યા છે. હવે એ જોવાનું રહેશે કે સરકારી તપાસ સમિતિના રિપોર્ટમાં શું બહાર આવે છે.